Kōrero: Te mahi tītī

He muttonbird, sooty shearwater rānei etahi ingoa o te tītī. E ai ki tētahi kaituhi o te rau tau atu i 1700, he ōrite te reka o te tītī ki te hipi. Ko ngā iwi Māori o Rakiura, arā te whaitua tonga o te whenua, ka mahi i te tītī. Mai anō, ā, tae noa mai ki ēnei rā, ka ahu rātou ki ngā motu 36 i te tongarawa o Aotearoa hopu tītī ai.

He kōrero nā Philip Lyver, Jamie Newman and the Rakiura Tītī Islands Administering Body
Te āhua nui: E rere ana te tītī

Story Summary

Ngā whakaahua me ngā rauemi katoa o tēnei kōrero

He aha te tītī?

He muttonbird, he sooty shearwater rānei ētahi anō ingoa o te tītī. E hia miriona tītī ka korara ki ngā motu ririki e karapoti ana i a Rakiura i te pito tonga rawa o Aotearoa. He parauri ngā manu nei, ōrite te nui ki te pārera. Ko ngā kōhanga kei raro tārua. Ina te mōmona o ēnei manu. E ai ki te kōrero anō nei te reka o te tītī ki te hipi.

Ka taea e wai te hopu tītī?

Kua whakataua ki ngā Māori o Rakiura anake te tika kia hopu tītī i tētahi wāhanga o te tau, atu i te 1 o Paengawhāwhā ki te 31 o Haratua. I roto i tēnei wā, kua whakatika ngā whānau mā runga kaipuke, waka topatopa rānei kia tae atu ki ngā moutere. I te ao i te pō, ka whakapau werawera ngā whānau ki te hopu, huhuti, poka i ngā tītī.

Te hopu tītī

Anei ngā tikanga mō te hopu tītī:

  • Nanao: ka awatea ana, ka kumea ngā manu mai i te tārua mā te ringa. Ka karia anō a runga o te tārua kia nanao ki te pīpī.
  • Rama: ka tata ana ki te paunga o ngā marama hopu tītī, ka hopukina ngā punua i tā rātou puta i te pō kia roharoha i ō rātou parirau.

Te mahi tītī

Ka patua he manu ka hūtia ngā kura. I muri ka tapahia ngā parirau me ngā waewae. Kātahi kua tautauhia ngā manu ki roto wākihi (wax) wera. Ka mārō te wākihi kua tangohia ngā hune. Whai muri ka ruiruia te manu ki te tote kia kore e pirau. I ēnei rā kua puritia ngā manu ki roto i te ipu kirihou, heoi i mua ka pūrua ngā manu ki roto pōhā.

Me pēnei te tohu i te whārangi:

Philip Lyver, Jamie Newman and the Rakiura Tītī Islands Administering Body, 'Te mahi tītī', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, http://www.TeAra.govt.nz/mi/te-mahi-titi (accessed 13 December 2019)

He kōrero nā Philip Lyver, Jamie Newman and the Rakiura Tītī Islands Administering Body, i tāngia i te 12 Jun 2006